Gary Ackerman: Dlaczego niewielki incydent CBRN może spowodować ogromne zakłócenia
Określenie „broń masowego rażenia” kieruje wyobraźnię ku największemu możliwemu zdarzeniu. Gary Ackerman twierdzi, że takie ujęcie przesłania bardziej praktyczny problem. Substancje chemiczne, biologiczne i promieniotwórcze można wykorzystać na znacznie mniejszą skalę, daleką od technicznej definicji broni masowego rażenia, a mimo to doprowadzić do ewakuacji, zamknięcia systemów transportowych, skażenia budynków i wywołania strachu wśród znacznie większej liczby osób niż liczba poszkodowanych.
Incydent może nie doprowadzić do masowych zniszczeń, a jednak wywołać powszechne zakłócenia. Dla każdego, kto opracowuje plany, to właśnie na taki scenariusz warto się przygotować.
Badacz
Gary Ackerman jest profesorem nadzwyczajnym zajmującym się przygotowaniem na sytuacje kryzysowe i bezpieczeństwem wewnętrznym, a także założycielem i dyrektorem Wydziału Broni i Technologii Niekonwencjonalnych w START, Narodowym Konsorcjum Badań nad Terroryzmem i Reakcjami na Terroryzm na Uniwersytecie Maryland. W swoim podejściu skupia się na działaniach, a nie na widowiskowości: co dany podmiot naprawdę chce osiągnąć, jakimi zasobami dysponuje i czy coś znacznie mniejszego mogłoby zapewnić mu rozgłos, strach lub zakłócenia, których pragnie?
CBRN to kategoria; broń masowego rażenia to skutek
To kluczowe rozróżnienie Ackermana, które wyjaśnia wiele nieporozumień. Substancja chemiczna, biologiczna lub promieniotwórcza nie staje się bronią masowego rażenia tylko dlatego, że brzmi przerażająco. To ilość, sposób dostarczenia, cel, pogoda i umiejętności decydują, czy incydent spowoduje lokalne obrażenia, szeroko zakłóci funkcjonowanie czy doprowadzi do katastrofy. Dla małych grup dolny poziom tej skali jest znacznie bardziej osiągalny, bo nie potrzeba tego, co jest konieczne do użycia broni powodującej masowe ofiary: bezpiecznych obiektów i wiedzy inżynieryjnej.
Przydatne pytanie przy planowaniu nie brzmi więc: „czy to mogłoby zniszczyć miasto?”, lecz: „czy mogłoby zamknąć budynek, stację, szkołę, wejście do szpitala lub skład, od których zależą ludzie?”.
Środek nie jest bronią
Ackerman oddziela szkodliwą substancję od problemu jej dostarczenia. Niebezpieczny materiał trzeba jeszcze przetransportować, uwolnić, zachować jego skuteczność i doprowadzić do kontaktu z ludźmi, nie uniemożliwiając wcześniej przeprowadzenia operacji. W przeszłości decydującą przeszkodą było dostarczenie, a nie dostęp do przerażającej substancji.
Ma to również znaczenie dla ochrony konsumentów. Pojemnik oznaczony jako przeznaczony do ochrony przed szerokim zakresem zagrożeń nie oznacza, że jego właściciel może bezpiecznie wejść do dowolnego skażonego środowiska. Oznaczenie nie jest równoznaczne z możliwościami.
Dlaczego mniejsze incydenty chemiczne są najbardziej prawdopodobne
W bazach danych dotyczących niepaństwowej aktywności z użyciem CBRN incydenty chemiczne stanowią największą kategorię. Nie dlatego, że środki paralityczno-drgawkowe łatwo wyprodukować, lecz dlatego, że do spektrum zagrożeń chemicznych należą zwykłe toksyczne substancje przemysłowe, które już są używane w transporcie, produkcji, rolnictwie i uzdatnianiu wody.
Celowe uwolnienie substancji może też przez pierwsze minuty wyglądać dokładnie jak wypadek. Ludzie zgłaszają zapach, pieczenie oczu, kaszel lub niewyjaśnioną chmurę, nie wiedząc, czy przyczyną jest celowe działanie, przemysł czy źródło domowe. Na szczęście działania ochronne są takie same w każdym przypadku: zwiększ odległość, trzymaj się z dala od chmury i zamkniętych przestrzeni, stosuj się do oficjalnych instrukcji i nie idź w stronę źródła, by sprawdzić, co się stało. Nasz przewodnik o ewakuacji lub pozostaniu w schronieniu omawia tę decyzję, a artykuł o maskach przeciwgazowych na chlor i amoniak dotyczy zagrożeń przemysłowych.
Maska pomaga w ograniczonym zakresie i warto ująć to precyzyjnie: u dorosłego mężczyzny bez zarostu, opuszczającego znane środowisko z wystarczającą ilością tlenu, prawidłowo dobrana maska pełnotwarzowa zmniejsza narażenie na wdychanie substancji i kontakt z nimi przez oczy. Każde z tych słów wyznacza granicę. „Znane” oznacza, że filtr jest udokumentowany jako odpowiedni do danego zagrożenia. „Z wystarczającą ilością tlenu” oznacza, że nie chodzi o pożar ani przestrzeń zamkniętą. „Opuszczającego” oznacza oddalającego się, a nie przeszukującego budynek ani nagrywającego.
Zakłócenia bez zniszczeń: dwa przypadki związane z pocztą
Listy z wąglikiem z 2001 roku zabiły pięć osób, a siedemnaście zachorowało. Śledztwo obejmowało ponad dziesięć tysięcy przesłuchań, tysiące próbek środowiskowych i nowe metody kryminalistyczne. Systemy pocztowe, biura kongresmenów, organizacje medialne i agencje zdrowia publicznego działały w warunkach niepewności biologicznej. Liczba ofiar nie oddaje kosztów instytucjonalnych.
Listy z rycyną wysłane do wysokich rangą urzędników w USA w 2013 roku pokazują tę samą dysproporcję na mniejszą skalę. Nikt nie zachorował. Budynki zamknięto, uruchomiono działania służb zdrowia publicznego, a wyspecjalizowane zespoły zebrały dowody i przeprowadziły badania. Zakłócenia były realne, choć nie doszło do zniszczeń.
Incydenty radiologiczne to przede wszystkim zakłócenia
Ackerman zwraca uwagę na to samo w przypadku scenariuszy radiologicznych: nawet gdy bezpośrednie obrażenia spowodowane promieniowaniem byłyby ograniczone, skutkami mogłyby być silny niepokój i zakłócenia gospodarcze. Dzielnica zostaje odgrodzona, transport wstrzymany, nieruchomości poddane kontroli, a powierzchnie oczyszczone, podczas gdy specjaliści sporządzają mapę skażenia. Ludzie nie widzą promieniowania, a zwykłe instynkty nie ostrzegają przed niebezpieczeństwem.
Dlatego starannie dobieramy słowa, opisując nasze produkty. Maska z filtrem cząstek HEPA, taka jak izraelska 4A1 lub kaptur Sapphire, ogranicza wdychanie pyłu radioaktywnego. Nie chroni ciała przed przenikliwym promieniowaniem i nikt nie powinien reklamować jej jako ochrony przed „promieniowaniem” bez wyraźnego zaznaczenia tego faktu. Zobacz, jakie skutki miałaby brudna bomba.
Plan to coś więcej niż sprzęt
Jak zauważa Ackerman, cechy, które czynią zagrożenia CBRN atrakcyjnymi dla napastnika, mają wymiar psychologiczny: zagrożenie jest niewidoczne, wszechobecne, czasem ujawnia się z opóźnieniem i jest słabo rozumiane. Niepewność rozprzestrzenia się daleko poza obszar skażenia. Zamknięcie stacji dotyka pasażerów, którzy nigdy nie byli narażeni na zagrożenie.
To oznacza, że spokojne i rzetelne informacje same w sobie stanowią ochronę. Organizacja, która wie, kto wyłącza wentylację, kto wzywa służby ratunkowe i które pomieszczenie można odizolować, znacznie rzadziej doprowadzi do tego, że ograniczone zdarzenie przerodzi się w poważny incydent. Maska chroni drogi oddechowe jednej osoby w określonych warunkach. Plan zapobiega rozwojowi sytuacji. Nasz poradnik dotyczący planowania CBRN w instytucjach wyjaśnia, co powinien zawierać taki plan, a opracowanie Dana Kaszety na temat gotowości policji i służb ochrony omawia kwestie dotyczące osób reagujących na zagrożenie.
Często zadawane pytania
Czym różnią się CBRN i BMR?
CBRN określa kategorię zagrożenia. BMR określa skalę skutków. Większość incydentów CBRN jej nie osiąga.
Dlaczego incydenty chemiczne zdarzają się najczęściej?
Ponieważ toksyczne chemikalia przemysłowe są obecne w codziennym życiu — w transporcie, rolnictwie i produkcji.
Czy maska przeciwgazowa chroni przed promieniowaniem?
Zatrzymuje radioaktywny pył, chroniąc płuca. Nie blokuje promieniowania, przed którym chronią schronienie i odległość.
O tym artykule: opiera się na badaniach Gary’ego Ackermana i jego współpracowników opublikowanych przez START, Krajowe Konsorcjum na rzecz Badań nad Terroryzmem i Reakcjami na Terroryzm przy Uniwersytecie Maryland, oraz na wytycznych CDC i NIOSH. Gary Ackerman, START, Uniwersytet Maryland, CDC i NIOSH nie są powiązani z CBRNMASKS.COM ani nie poparli tej firmy ani jej produktów. Analiza i zalecenia pochodzą od Davida Magena, założyciela CBRNMASKS.COM. Były oficer ds. badań bojowych w Wydziale Szkolenia i Doktryny IDF oraz były oficer rezerwy w izraelskim Krajowym Urzędzie ds. Sytuacji Nadzwyczajnych.
Źródła pierwotne
- Gary Ackerman i Michelle Jacome — „Terroryzm CBRN: motywacje, możliwości i obecne trendy”, START: Krajowe Konsorcjum na rzecz Badań nad Terroryzmem i Reakcjami na Terroryzm, Uniwersytet Maryland
- CDC — Reagowanie na zagrożenie chemiczne: oddal się, oczyść się, uzyskaj pomoc
- CDC/NIOSH — Respiratory chroniące przed zagrożeniami CBRN
Wnioski z analizy i przygotowań Davida Magena, założyciela CBRNMASKS.COM; byłego oficera ds. badań bojowych w Wydziale Szkolenia i Doktryny IDF; byłego oficera rezerwy w izraelskim Krajowym Urzędzie ds. Sytuacji Nadzwyczajnych. Gary Ackerman, START, Uniwersytet Maryland oraz pozostali cytowani autorzy i instytucje nie sponsorowali tego artykułu, nie recenzowali go ani go nie poparli.