Israël in 1991: wat de Golfoorlog ons leerde over gasmaskers thuis
Iedereen die begin 1991 in Israël woonde, herinnert zich de routine. Een sirene, vaak ’s nachts. Het hele gezin naar de afgesloten kamer, een handdoek tegen de onderkant van de deur, maskers op, kinderen in hun kappen, baby’s in hun beschermtenten, de radio aan en iedereen wachtend op het sein dat het veilig was. En soms, twee uur later, opnieuw hetzelfde.
Irak vuurde tussen januari en februari 1991 39 Scud-raketten af op Israël. Ze hadden allemaal conventionele kernkoppen. Maar Saddam Hoessein had drie jaar eerder chemische wapens gebruikt tegen Iran en tegen de eigen Koerdische burgers van Irak in Halabja, en niemand in Israël kon weten wat de volgende raket zou bevatten. Daarom bereidde het hele land zich voor alsof elk ervan chemische wapens kon bevatten.
Wat Israël deed
In de maanden voor de oorlog verspreidde de regering beschermingskits onder de hele bevolking: maskers voor volwassenen, kleinere maskers voor oudere kinderen, kappen voor jonge kinderen en afgesloten beschermtenten voor baby’s. Gezinnen kregen de instructie een kamer te kiezen, de ramen met plasticfolie en tape af te dichten en daar water, een radio en de kits neer te zetten. Tijdens alarmen zond het Thuisfrontcommando instructies uit op radio en televisie, onder meer wanneer de maskers af mochten.
De harde les: verkeerd gebruik kostte levens
De maskers waren nooit nodig tegen chemische wapens. Maar medische tijdschriften documenteerden later sterfgevallen die door de uitrusting zelf waren veroorzaakt. Verschillende mensen stikten in hun maskers, meestal omdat de dop die de filterinlaat afsloot niet was verwijderd, waardoor er geen lucht doorheen kon. Honderden mensen injecteerden zichzelf met de atropine uit hun kits, een tegengif voor zenuwgas, zonder ergens aan te zijn blootgesteld; sommigen moesten vanwege de bijwerkingen in het ziekenhuis worden behandeld. Tijdens de alarmen stierven veel meer mensen aan hartaanvallen dan aan de raketten zelf.
Dit betekent niet dat maskers gevaarlijk zijn. Het betekent dat uitrusting die overhaast wordt uitgedeeld aan mensen die er nooit mee hebben geoefend, uit angst verkeerd wordt gebruikt. Dat is de belangrijkste les van 1991: oefen in rustige tijden.
Les: kinderen hebben hun eigen uitrusting nodig
De Israëlische planners begrepen dat een klein kind geen volwassenmasker kan dragen en dat een baby helemaal geen masker kan dragen. De kinderkappen en babytenten van 1991 waren de voorlopers van de aangedreven kappen van vandaag: de kap van Quartz voor kinderen van 2 tot 8 jaar en de Multipro voor baby's. Deze blazen gefilterde lucht naar binnen, zodat het kind niet door een filter hoeft te ademen. Oudere kinderen gebruiken een jeugdmaker, zoals de 10A1. Onze gids over een gasmasker voor een kind kiezen legt de opties per leeftijd uit.
Les: de afgesloten kamer werd de beschermde kamer
Een gewone kamer afdichten met plastic en tape bood enige bescherming tegen gas, maar geen bescherming tegen explosies. De raketten uit 1991 richtten zware schade aan gebouwen aan. Na de oorlog paste Israël de bouwvoorschriften aan: vanaf het begin van de jaren 90 moesten nieuwe woningen een versterkte beschermde kamer bevatten, de mamad, die bestand is tegen explosies en kan worden afgesloten van de buitenlucht. Tegenwoordig bewaren Israëlische gezinnen daar hun nooduitrusting. Onze gids over een veilige kamer inrichten past dezelfde aanpak toe op woningen die er geen hebben.
Les: kalm blijven is een vaardigheid
Ouders moesten in 1991 hun kinderen uitleggen hoe maskers werkten en hen tijdens lange nachten in een kleine kamer rustig houden. De gezinnen die er het beste mee omgingen, hadden een routine: iedereen wist waar diegene naartoe moest, welk masker van hem of haar was en wat er moest gebeuren. Kinderen lieten zich leiden door volwassenen. Ons artikel over met kinderen praten over voorbereiding bouwt voort op die ervaring.
Wat gezinnen kunnen leren van 1991
- Schaf uitrusting aan vóór een crisis, niet tijdens een crisis.
- Wijs elke persoon een masker of kap toe en label het.
- Oefen met het opzetten ervan, inclusief het verwijderen van filterdoppen en -pluggen en het controleren van de afdichting.
- Bewaar alles in de ruimte waar je zou schuilen.
- Weet wie de kinderen en oudere familieleden helpt.
- Volg de officiële instructies, ook wanneer het veilig is om maskers af te zetten.
Voor gladgeschoren volwassenen is het Israëlische 4A1 een directe afstammeling van de maskers die Israëlische burgers gebruikten. Voor baarden en brillen voorkomt de Sapphire-kap het probleem met de afdichting op het gezicht. Waarom Israël later stopte met het uitdelen van maskers, is een verhaal op zich: zie waarom Israël stopte met het uitdelen van gasmaskers.
Veelgestelde vragen
Heeft Irak in 1991 chemische wapens op Israël afgevuurd?
Nee. Alle 39 Scud-raketten droegen conventionele kernkoppen, maar dat was vooraf niet bekend.
Waarom stierven mensen door gasmaskers?
Meestal omdat de plug op de filterinlaat niet was verwijderd, waardoor er geen lucht doorheen kon. Training voorkomt dit.
Wat gebruikten baby's?
Afgesloten beschermende tenten of bedjes met gefilterde lucht. Het equivalent van tegenwoordig is een aangedreven babykap.
Geschreven door David Magen, oprichter van CBRNMASKS.COM; voormalig officier voor gevechtsonderzoek bij de opleidings- en doctrinetak van de IDF; voormalig reserveofficier bij de Israëlische Nationale Noodautoriteit.
Bronnen
- Hiss J, Arensburg B - "Verstikking door verkeerd gebruik van gasmaskers tijdens de Golfoorlog," BMJ 1992;304:92
- "Ongewenste effecten van gasmaskers tijdens de Perzische Golfoorlog," N Engl J Med 1991;325(8):582-3
- Hiss J, Kahana T, Arensburg B - "Zelfdoding door verstikking met een gasmasker," Am J Forensic Med Pathol 1994;15(3):213-5
- The Times of Israel - Gasmaskers, raketten en ironie: ministerie van Defensie publiceert foto's van de Golfoorlog van 1991
- IDF / Thuisfrontcommando - Hoe te handelen tijdens een alarm
- Israelisch Nationaal Noodportaal van het Thuisfrontcommando